B E B E K T İ V İ T E

y ü k l e n i y o r

Yenidoğan Sarılık Çeşitleri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Bebektivite - Ceren Çelik Yazar Ceren Çelik

23 Nisan, 2024

Bebektivite | Yenidoğan Sarılık Çeşitleri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Yenidoğan Sarılığı Nedir? Neden olur?

Yenidoğan sarılığı, dünya genelinde bebeklerde sıkça rastlanan bir durumdur ve genellikle doğumdan sonraki ilk hafta içinde görülür. Sarılık, bebeğin cildinin ve göz beyazlarının sararması ile karakterizedir.

Bu sararma, kanda birikmiş bilirubin seviyesinin yüksekliğinden kaynaklanır. Bilirubin, eski kırmızı kan hücrelerinin normal yıkımı sırasında oluşan bir atık üründür ve genellikle karaciğer tarafından işlenip vücuttan atılır. Ancak yeni doğan bebeklerin karaciğerleri tam olarak olgunlaşmadığı için bilirubini hemen işleyemezler, bu da sarılığa yol açar.

Yenidoğan Sarılığının Çeşitleri ve Nedenleri

1. Fizyolojik Sarılık: Bu en yaygın sarılık türüdür ve genellikle doğumdan sonraki ilk 2-4 gün içinde ortaya çıkar ve yaklaşık bir hafta içinde kendiliğinden geçer. Bu durum, bebeklerin karaciğerlerinin henüz olgunlaşmamış olmasından kaynaklanır.

2.Prematüre Sarılık: Tam zamanında doğan bebeklerde görülen hafif fizyolojik sarılık genellikle herhangi bir tedavi gerektirmeden kendiliğinden iyileşebilir. Ancak, aynı bilirubin seviyelerine sahip prematüre bebeklerde bu durum, tedavi edilmesi gereken ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Prematüre bebekler daha hassas bir sağlık durumuna sahip oldukları için aynı bilirubin düzeyleri onlar için daha riskli olabilir.

3. Emzirme Sarılığı: Yetersiz süt alımı nedeniyle bebeğin yeterince beslenememesi sonucu oluşabilir. Bu tür, sıklıkla yetersiz kalori alımı ve dehidrasyonla ilişkilendirilir. Bu tür sarılık doğru şekilde ve sık emzirme ile kendiliğinden iyileşir.

4.Anne Sütü Sarılığı: Anne sütüyle beslenen bebekler arasında, oldukça nadir görülen bu sarılık türü (%1-2 oranında), anne sütünde bulunan bazı bileşenlerin bilirubin seviyesini artırması sonucu ortaya çıkar. Bu durumda, bilirubin bağırsak yoluyla atılamaz. Anne sütü sarılığı, genellikle doğumdan sonra 3-5 gün içinde başlar ve çoğu zaman 3-12 hafta süresince kendiliğinden geçer.

5. Kan Uyuşmazlığına Bağlı Sarılık: Anne ile bebek arasında Rh veya ABO kan grupları uyuşmazlığı varsa, anne antikorları bebeğin kırmızı kan hücrelerine saldırarak onları yıkabilir. Bu, bilirubin seviyelerinin yükselmesine neden olur ve daha ciddi bir sarılık formu ortaya çıkarabilir.

Yenidoğan Sarılığının Tedavi Yöntemleri

1. Fototerapi (Işık Tedavisi): Mavi ışık dalga boylarını kullanarak bilirubini parçalayan ve çözen en yaygın ve etkili tedavi yöntemidir. Bebekler, özel bir ışık kaynağı altında yerleştirilir ve ışık, bilirubini daha kolay atılabilir bir forma dönüştürür.

2. Sık Emzirme: Bebekleri sık sık emzirmek, bilirubinin barsaklar aracılığıyla atılmasına yardımcı olur. Bu, özellikle emzirme sarılığı için etkili bir yöntemdir.

3. Kan Değişimi Transfüzyonu: Çok yüksek bilirubin seviyeleri ve ciddi kan uyuşmazlıkları durumunda, bebeklerin kanının bir kısmının değiştirilmesi gerekebilir. Bu işlem, acil durumlarda yapılır ve bilirubin seviyelerini hızla düşürmek için kullanılır.

Yenidoğan Sarılığının Takibi ve Önemi

Yenidoğan sarılığı, çoğu durumda zararsız olsa da, yüksek bilirubin seviyeleri ciddi durumlara yol açabilir. En kötü senaryoda, çok yüksek bilirubin seviyeleri, beynin bazı bölgelerine zarar verebilir, bir duruma kernikterus denir, bu da kalıcı nörolojik hasara neden olabilir. Bu nedenle, bebeklerdeki sarılık belirtileri, doğumdan hemen sonra ve bebek taburcu edildikten sonra da yakından izlenmelidir.

Bebeklerde sarılık, doğru şekilde değerlendirildiğinde ve zamanında müdahale edildiğinde, genellikle kolayca yönetilebilir ve tedavi edilebilir bir durumdur. Ebeveynler, herhangi bir değişiklik fark ettiklerinde veya endişeleri olduğunda sağlık hizmeti sağlayıcıları ile iletişime geçmelidir. Erken tanı ve müdahale, bebeklerin sağlıklı gelişimini destekler ve potansiyel olarak ciddi sağlık sorunlarını önler.

Bebektivite - Ceren Çelik
Ceren Çelik
Yenidoğan (Neonatoloji) Uzmanı